Πολύπλευρη καλλιτέχνιδα, ζωγράφος, ηθοποιός, συνθέτρια, είχε την τύχη –ή την ατυχία- να παντρευτεί τρεις επιφανείς άνδρες, τον συνθέτη Γκούσταβ Μάλερ, τον αρχιτέκτονα Βάλτερ Γκρόπιους και τον συγγραφέα Φραντς Βέρφελ.
Η Άλμα - Μαρία μεγάλωσε σε προνομιούχο και καλλιεργημένο περιβάλλον στη Βιέννη. Ο πατέρας της ήταν διάσημος ζωγράφος τοπίων και δραστήριο μέλος της ομάδας των πρωτοπόρων εικαστικών της εποχής του. Στον οικογενειακό κύκλο συναναστράφηκε με ανθρώπους της τέχνης σαν τον ζωγράφο Γκούσταβ Κλίμτ, τον συνθέτη Αλέξανδρο Τσεμλίνσκι (δάσκαλο της στη μουσική από το 1897) και τον διευθυντή του Θεάτρου της Βιέννης Μαξ Μπούρκαρτ. Από πολύ νωρίς έδειχνε θαυμασμό και ιδιαίτερη αδυναμία στους ανθρώπους που κατείχαν εξουσία και προβολή. Ως νέα, κόντρα στα κοινωνικά πρότυπα, διεκδίκησε από νωρίς την ισότητα και την ελευθερία να αποφασίζει για τον εαυτό της, σαν να επρόκειτο για δεδομένη από τη φύση χάρη.
Το 1901 σε σπίτι φίλων της γνωρίζει τον Γκούσταβ Μάλερ που βρισκόταν εκείνο το διάστημα στη Βιέννη. Αυτός τη θαυμάζει και την πολιορκεί για τη μοναδική ομορφιά της και το πιανιστικό της ταλέντο. Το Μάρτη του 1902 η Άλμα παντρεύεται τον πολύ μεγαλύτερό της συνθέτη. Γέννησε δύο παιδιά το πρώτο πέθανε νωρίς και το δεύτερο, η Άννα (1904-1988) διδάχτηκε ζωγραφική από τον Τζόρτζιο ντε Κίρικο στη Ρώμη και διέπρεψε αργότερα ως γλύπτρια. Η Άλμα πιέστηκε υπερβολικά σε αυτό το γάμο. Αν και τα ήθη παρέμεναν απολύτως αυστηρά για μια νέα κοπέλα και μάλιστα σύντροφο ενός σπουδαίου μουσουργού, διεκδικώντας την προσωπική της ευτυχία προχώρησε σε εξωσυζυγική σχέση με τον διάσημο τότε Βάλτερ Γκρόπιους με τον οποίο παντρεύτηκε το 1911, μετά το θάνατο του Μάλερ.



Τυπικός κατέστη και αυτός ο γάμος, που της χάρισε μία κόρη, τη Μανόν, εξ αφορμής του νέου έρωτά της για τον ζωγράφο Όσκαρ Κοκόσκα, ο οποίος παθιασμένος μαζί της, ζωγράφισε τη σχέση τους στον πίνακα Η μνηστή του Ανέμου. Μόνο που αυτή η απόλυτη αγάπη του την έδιωξε μακριά του σύντομα, όταν η Άλμα γνώρισε τον μυθιστοριογράφο Φραντς Βέρφελ, την πιο σημαντική, σταθερή σχέση της.


Η μνηστή του ανέμου

Όντας παντρεμένη ακόμα με τον δεύτερο σύζυγό της, συνδέθηκε με τον Βέρφελ και έμεινε έγκυος. Παντρεύτηκαν πολλά χρόνια αργότερα, το 1929. Το παιδί τους είχε δυστυχώς πεθάνει μόλις δέκα μηνών. Το 1935 πέθανε και η κόρη της Μανόν Γκρόπιους από πολιομυελίτιδα. Για αυτή τη νεαρή ταλαντούχα κοπέλα  ο Άλμπαν Μπεργκ, που υπήρξε αγαπημένος οικογενειακός φίλος τους, συνέθεσε το κοντσέρτο για βιολί Στη Μνήμη ενός Αγγέλου.
Το δύσκολο έτος 1938 το ζεύγος Βέρφελ φεύγει για τη Γαλλία και από κει, κυνηγημένοι από τους Ναζί, διαπερνούν τα Πυρηναία, την Ισπανία, τη Πορτογαλία και επιβιβάζονται μετά από περιπέτειες σε πλοίο για την Αμερική. Κατοικούσαν μέχρι το 1945 (που ο Βέρφελ πέθανε), στο Λος Άντζελες. Μετά η Άλμα πήγε στη Νέα Υόρκη, όπου εργάστηκε προσφέροντας καλλιτεχνικές υπηρεσίες μέχρι το 1964.
Για την Άλμα Μάλερ γράφτηκαν πολλά, γυρίστηκαν ταινίες, γράφτηκαν μουσικές συνθέσεις με το όνομά της, την ιστορία και το ιδιότυπο για την εποχή εκείνη πρότυπό της δανείστηκαν συγγραφείς για να γράψουν ευφάνταστα βιβλία. Στη σκιά της δύσκολης ζωής της παρέμεινε πάνω από όλα τα άλλα, η συνθετική της δραστηριότητα. Άλλοτε λαχταρούσε να γυρίσει σε αυτή κι άλλοτε απογοητευμένη την έκρυβε στα βαθιά σημεία της ψυχής για να την προστατέψει. Ο Σαιν Σανς έλεγε σχετικά: το ακμαίο ηθικό στην Τέχνη μπορεί να δημιουργήσει ακόμα κι αν η έμπνευση φαίνεται πολύ μικρή στην αρχή, όταν γεννιέται..



Ο Γκούσταβ Μάλερ είχε απαγορέψει στην Άλμα να γράφει μουσική. Η ίδια στην αυτοβιογραφία της αφήνει να εννοηθεί ότι ο ίδιος οικειοποιήθηκε δικά της έργα, ενώ με μεγάλη προσπάθεια κατόρθωνε περιστασιακά να τον πείθει να της επιτρέπει να γράφει, και πάντα με τον όρο ότι αυτός θα διορθώνει τις νότες της. Όταν το 1910 η Άλμα βρήκε κάποια μουσικά ξεχασμένα γραπτά της σκεπασμένα μέσα σε ένα συρτάρι, ένιωσε ξανά τον πόθο να ασχοληθεί με τη σύνθεση και το κατάφερε πρόσκαιρα. Αν και είχε ήδη από πολύ μικρή συνθέσει αρκετά έργα, όπως γράφει στο αυτογραφικό της βιβλίο (1960 Mein Leben), έμειναν τελικώς σαν γνήσιες συνθέσεις της μόνον μία Συμφωνιέττα, μια Σονάτα για πιάνο και 14 λίντερ (των ετών 1910, 1915, 1924), που παρουσιάζονται τόσο σπάνια, αλλά... ας είναι κι έτσι, αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι η γυναικεία μουσική δεν παρουσιάζεται σχεδόν ποτέ στο ευρύ κοινό.

  

ακούστε: 
Άλμα Μάλερ: 3 τραγούδια για φωνή & πιάνο
στο TaR-radio.com

Έφη Αγραφιώτη
effie@tar.gr