Ο Δημήτρης Μαύρος παίζει:
Κυριάκος Τζωρτζινάκης: 12 Simple Studies (Δώδεκα Σπουδές για Κιθάρα)
Σήμερα συμπληρώνονται 76 χρόνια από τη γέννηση του Κυριάκου Τζωρτζινάκη (16 Ιουνίου 1950 – 22 Οκτωβρίου 1989), ενός από τους πιο ανήσυχους, εκρηκτικούς και ουσιαστικούς δημιουργούς της σύγχρονης ελληνικής σχολής κιθάρας. Με αυτή την αφορμή, είναι χαρά μου να παρουσιάσω την ηχογράφηση του ολοκληρωμένου κύκλου των «Δώδεκα Σπουδών» (12 Simple Studies) του.
Πρόκειται για έργα που, αν και ο Τζωρτζινάκης παραμένει ένας ιδιαίτερα αγαπητός συνθέτης στην κιθαριστική μας κοινότητα, έχουν κυκλοφορήσει δισκογραφικά μόνο κατά ένα μέρος τους, κυρίως από τον σολίστ Κώστα Γρηγορέα, και ποτέ δεν είχαν παρουσιαστεί ως ενιαίο, αυτοτελές ηχητικό σύνολο.
Η Αρχιτεκτονική της Συλλογής και οι Επιρροές
Θεωρώ ότι η επιλογή του αριθμού 12 δεν είναι καθόλου τυχαία. Ο Τζωρτζινάκης, έχοντας βαθιά γνώση του παγκόσμιου ρεπερτορίου, ακολούθησε τα χνάρια του Heitor Villa-Lobos και άλλων μεγάλων συνθετών που επέλεγαν τον αριθμό αυτό για τα ολοκληρωμένα σετ σπουδών τους.
Το έργο συνθέτει ένα μοναδικό μωσαϊκό από μελωδικά κομμάτια, γεμάτα έντονες εικόνες και διαρκείς εναλλαγές διαθέσεων, όπου η τεχνική δυσκολία κλιμακώνεται προοδευτικά:
Σπουδές 1 έως 7: Η γλώσσα του συνθέτη διατηρείται φαινομενικά απλή, δομημένη πάνω σε ρομαντικά και παραδοσιακά στοιχεία του οργάνου.
Σπουδές 8 έως 12: Η μουσική γίνεται πιο τραχιά, σύγχρονη και ερμηνευτικά απαιτητική. Η καταληκτική 12η Σπουδή, μάλιστα, αποτελεί μια ιδιοφυή αναφορά που φέρνει αμέσως στο μυαλό τη θρυλική 1η Σπουδή για κιθάρα του Villa-Lobos, λειτουργώντας ως μια «αποθέωση» των δεξιοτεχνικών εμπειριών που προηγήθηκαν.
Παρά το γεγονός ότι το έργο είναι τεχνικά βατό για έναν προχωρημένο κιθαρίστα, πιστεύω ότι η ουσιαστική εκτέλεσή του απαιτεί βαθιά μουσική ωριμότητα και όχι απλώς ψυχρή τεχνική επάρκεια.
Η Μαρτυρία του Μάνου Χατζιδάκι
Η ιστορική αξία αυτών των σπουδών είχε αναγνωριστεί εν τη γενέσει της. Ο Μάνος Χατζιδάκις, αφού μελέτησε το χειρόγραφο υλικό, προλόγισε με ενθουσιασμό την πρώτη τους έκδοση το 1976 (από τον οίκο Φίλιππος Νάκας). Σημείωνε, μάλιστα, χαρακτηριστικά για τον νεαρό τότε συνθέτη, που μόλις είχε αποφοιτήσει από την τάξη του Δημήτρη Φάμπα στο Εθνικό Ωδείο:
«Οι Δώδεκα Σπουδές για κιθάρα του Κυριάκου Τζωρτζινάκη είναι μια πολύ ευχάριστη μουσική έκπληξη και μια προσφορά στην περιοχή της εκπαιδευτικής Μουσικής, με ανυπολόγιστη αξία για τον τόπο μας... Συγχαίρω τον Τζωρτζινάκη για ολόκληρη την εργασία του, όμως ακόμα περισσότερο, για τους ευγενικούς του στόχους που γνωρίζει να τους πραγματοποιεί με έμπνευση και με πηγαίο ταλέντο.»
Το Χρονικό της Ηχογράφησης
Η παρούσα ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2025. Την καλλιτεχνική καθοδήγηση του εγχειρήματος, καθώς και τον σχεδιασμό του τελικού ηχητικού αποτελέσματος, είχε ο Κώστας Γρηγορέας – ο άνθρωπος που υπήρξε στενός φίλος, συμμαθητής και ο κατεξοχήν ερμηνευτής και θεματοφύλακας του έργου του Τζωρτζινάκη. Τον ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου για την πολύτιμη βοήθειά του και του αφιερώνω αυτή την προσπάθεια.
Εύχομαι ολόψυχα, με την έκδοση αυτή, να αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον για την εργογραφία του πρόωρα χαμένου συνθέτη. Ελπίζω αυτές οι πανέμορφες σπουδές να ενταχθούν ενεργά στη διδακτική ύλη από τους συναδέλφους καθηγητές και να ακούγονται στις αίθουσες συναυλιών όσο το δυνατόν περισσότερο.
16 Ιουνίου 2026
Δημήτρης Μαύρος
(Σολίστ και καθηγητής κιθάρας)
****************
Τεχνική επιμέλεια σελίδας Κώστας Γρηγορέας
(Το περιεχόμενο του κειμένου, το φωτογραφικό, βιντεογραφικό ή ηχητικό υλικό καθώς και η επιμέλεια του άρθρου είναι ευθύνη του συγγραφέα)
| Το TaR, εκπληρώνοντας το όραμα του ιδρυτή του Νότη Μαυρουδή (1945-2023), συνεχίζει να λειτουργεί ως μία ελεύθερη και αυστηρά μη κερδοσκοπική μουσική διαδικτυακή κοινότητα, που βασίζεται αποκλειστικά στην εθελοντική εργασία και στην εγκυρότητα των συνεργατών του. Δεν απασχολεί επαγγελματίες δημοσιογράφους, διορθωτές κλπ, άρα δεν έχει την υποδομή και τους πόρους ώστε να ελέγχει την ακρίβεια των πληροφοριών και την πνευματική ιδιοκτησία του υλικού που παρατίθεται (κειμένου, εικόνων, βίντεο, ηχογραφήσεων κλπ). Βασίζεται αποκλειστικά στην καλή πίστη του αρθρογράφου, ο οποίος είναι ο υπεύθυνος για τις απόψεις του και για το υλικό που επιλέγει, από το προσωπικό του αρχείο. Οποιοσδήποτε θεωρεί ότι θίγεται από την χρήση πληροφοριών και υλικού παρακαλείται να το δηλώσει άμεσα ώστε να γίνει άμεση διόρθωση (tar.onlinemag@gmail.com). Το TaR έχει ως στόχο να στηρίξει την ποιοτική μουσική δημιουργία κι όχι να θίξει με οποιονδήποτε τρόπο τους δημιουργούς και το έργο τους. Επίσης, η πληροφόρηση που το TaR παρέχει σχετικά με συναυλίες, εκδόσεις, σεμινάρια, διαγωνισμούς, φεστιβάλ κλπ εξαρτάται αποκλειστικά από τις πληροφορίες που παρέχουν οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες και το TaR τις δημοσιεύει πάντα "καλή τη πίστει". Το TaR δεν φέρει ευθύνη για πιθανές ανακρίβειες και βασίζεται στην βοήθεια των αναγνωστών ώστε να διορθώνονται τα όποια προβλήματα. Διαχειριστής: Κώστας Γρηγορέας Ιδρυτής: Νότης Μαυρουδής |