«Διάλογοι Ονείρων»
Ο Νίκος Μπαλογιάννης και ο Άρης Γραικούσης μιλούν στο TaR
πριν το ρεσιτάλ τους στο Μέγαρο
(19-10-2026 )
Στις 19 Οκτωβρίου, στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, ο κιθαριστής Νίκος Μπαλογιάννης και ο πιανίστας Άρης Γραικούσης θα συνθέσουν έναν φανταστικό διάλογο ανάμεσα στον Μπάριος και τον Σοπέν, δύο συνθέτες που ποτέ δεν συναντήθηκαν, αλλά που η μουσική τους, όπως αποδεικνύει η συναυλία, μοιάζει να συνομιλεί. Η παραγωγή ανήκει στον Σύλλογο «Οι Φίλοι της Μουσικής». Το ΤΑΡ μίλησε μαζί τους λίγο πριν την πρεμιέρα του προγράμματος.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα ενός «διαλόγου» ανάμεσα στον Μπάριος και τον Σοπέν, δύο καλλιτέχνες τόσο μακρινούς μεταξύ τους σε τόπο και εποχή;
Ν.Μ.: Η ιδέα ξεκίνησε από κάτι πολύ απλό: παρατηρήσαμε πόσο απρόσμενα συγγενική είναι η ρομαντική γλώσσα των δύο μεγάλων συνθετών, παρότι γράφτηκε για εντελώς διαφορετικά όργανα και σε διαφορετικές εποχές. Ο Μπάριος αποκαλείται συχνά ο «Σοπέν της κιθάρας», δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι έγραψε υψηλής ποιότητας μελωδική μουσική αποκλειστικά για το όργανο που και ο ίδιος έπαιζε. Είμαι σίγουρος ότι όποιος ακούσει το πρόγραμμά μας θα διαπιστώσει ότι ο χαρακτηρισμός αυτός δεν είναι απλώς ένα ρητορικό σχήμα.
Α.Γ.: Συμφωνώ. Δεν πρόκειται για μια τυπική εναλλαγή σόλο κομματιών, αλλά για μια αφήγηση με εσωτερική λογική και δομή. Ξεκινάμε με το Πρελούδιο αρ. 4 του Σοπέν και το «Una limosna por el amor de Dios» του Μπάριος. Είναι δύο έργα γραμμένα στην ίδια τονικότητα και όπως τα παρουσιάζουμε είναι σαν το ένα να μοιάζει με εντελώς φυσική συνέχεια του άλλου. Το πρόγραμμα εξελίσσεται σαν μια πραγματική συνομιλία από την αρχή ως το τέλος.
Κύριε Μπαλογιάννη, στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και δικό σας έργο, το «Mi Guitarra», αφιερωμένο στον Μπάριος. Τι σας οδήγησε να γράψετε κάτι δικό σας μέσα σε αυτό το πλαίσιο;
Ν.Μ.: Ήταν σχεδόν αναπόφευκτο. Όσο μελετούσα το έργο του Μπάριος για τη συναυλία, μου προέκυψαν αυτοσχεδιαστικές μελωδίες και αρμονίες και ένιωσα την ανάγκη να απαντήσω με κάτι δικό μου, μια προσωπική «ευχαριστία» προς έναν συνθέτη που έχει διαμορφώσει βαθιά τη σχέση μου με το όργανο. Το έργο γράφτηκε τον Αύγουστο του 2026 με βασική πηγή έμπνευσης το ποίημα Mi Guitarra του Μπάριος. Είναι η πρώτη εκτέλεση του κομματιού, οπότε έχει και μια ιδιαίτερη ένταση για μένα.
Κύριε Γραικούση, στο πρόγραμμα ερμηνεύετε στο πιάνο τρία κομμάτια από το «Melos» του Θεοδωράκη. Τι θέση κατέχει αυτό το έργο μέσα στο πρόγραμμα;
Α.Γ.: Το «Melos» είναι μια αυτοτελής σύνθεση του Θεοδωράκη για σόλο πιάνο και σε σχέση με τις «Μικρές Κυκλάδες» που θα ερμηνεύσει η κιθάρα, λειτουργεί σαν μια πιο εσωστρεφής, στοχαστική στιγμή του προγράμματος, μια «ελληνική» ανάσα ανάμεσα στον ρομαντισμό του Σοπέν και του Μπάριος.
Στο δεύτερο μέρος ακούγεται η πρώτη εκτέλεση δύο τραγουδιών από τις «Μικρές Κυκλάδες» του Θεοδωράκη, σε διασκευή του Κώστα Γρηγορέα για σόλο κιθάρα. Τι σας τράβηξε σε αυτή τη συγκεκριμένη διασκευή, ώστε να την εντάξετε στο πρόγραμμα;
Ν.Μ.: Ο Κώστας Γρηγορέας μεταφέρει στην κιθάρα, με μεγάλο σεβασμό στο πρωτότυπο, τέσσερα λατρεμένα τραγούδια από τις «Μικρές Κυκλάδες»: «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα», «Του μικρού βοριά», «Μαρίνα» και «Τα ’δατε, τα μάθατε». Είναι η πρώτη φορά που δύο από αυτά παρουσιάζονται στο κοινό, και είναι μεγάλη τιμή για μένα που ο Κώστας Γρηγορέας έγραψε αυτή τη συλλογή διασκευών ειδικά για εμένα και τον ευχαριστώ από καρδιάς.
Κύριε Μπαλογιάννη, το «Moonlight» του Μπετόβεν (το Adagio Sostenuto από τη Σονάτα για πιάνο αρ. 14, «Σονάτα του Σεληνόφωτος», op. 27 no. 2) ακούγεται εδώ στη δική σας ερμηνεία, σε διασκευή του ίδιου του Μπάριος για σόλο κιθάρα — ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του πιανιστικού ρεπερτορίου. Πώς είναι να μεταφέρεις στην κιθάρα κάτι τόσο βαθιά συνδεδεμένο με το πιάνο;
Ν.Μ.: Ο Μπάριος το έκανε με απόλυτη γνώση του πρωτοτύπου και η μεταφορά μοιάζει σχεδόν φυσική. Η κιθάρα δεν προσπαθεί να μιμηθεί το πιάνο, βρίσκει τον δικό της τρόπο να «αναπνεύσει» την ίδια μελωδία. Η διασκευή του μεταφέρει με υποδειγματική απλότητα το χαρισματικό ηχόχρωμα του πιάνου στον λυρικό κόσμο της κιθάρας. Είναι σίγουρα από τα πιο απαιτητικά κομμάτια της βραδιάς ακριβώς επειδή το κοινό το ξέρει τόσο καλά στην πρωτότυπη μορφή του, αλλά ταυτόχρονα μια μοναδική ευκαιρία να βιώσουμε τον Μπετόβεν από μια διαφορετική οπτική γωνία, ανακαλύπτοντας τις λεπτές αποχρώσεις και τα υπέροχα νοήματα του κομματιού μέσα από τη ζεστασιά και την οικειότητα που προσφέρει μόνο μία κιθάρα.
Στο πρόγραμμα ακούγονται επίσης έργα του Γιόχαν Κάσπαρ Μερτς, ούγγρου κιθαριστή-συνθέτη λιγότερο γνωστού στο ευρύ κοινό. Γιατί ήταν σημαντικό να συμπεριληφθεί;
Ν.Μ.: Ο Μερτς υπήρξε ο πιο σημαντικός κιθαριστής-συνθέτης των μέσων του 19ου αιώνα. Έγραψε αριστουργηματικά έργα για κιθάρα προσδίδοντάς της τον πλούτο του ρομαντικού πιανιστικού ρεπερτορίου συνθετών όπως ο Chopin, ο Schumann και ο Schubert. Η μουσική του για κιθάρα και πιάνο συνδέεται άρρηκτα με τον γάμο του με τη διακεκριμένη πιανίστρια Ζοζεφίν Πλαντέν. Η «Βαρκαρόλα» του είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό σημείο συνάντησης των δύο οργάνων σε όλο το πρόγραμμα.
Α.Γ.: Και η Ταραντέλα που κλείνει τη συναυλία, σε δική μας μεταγραφή, λειτουργεί σαν ένα χαρούμενο, εξωστρεφές αντίβαρο στη μελαγχολία που κυριαρχεί στο μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος.
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας από αυτή τη συναυλία;
Ν.Μ.: Ότι η κιθάρα και το πιάνο, παρά τη φαινομενικά ασύμβατη εκφραστικότητά τους, δεν είναι δύο ξένοι κόσμοι, ότι όπως ο Μπάριος και ο Σοπέν, μπορούν να μιλήσουν την ίδια γλώσσα και να αγγίξουν τα πιο μύχια συναισθήματα της ανθρώπινης ψυχής.
Α.Γ.: Νομίζω πως κάθε καλό πρόγραμμα αφήνει τον θεατή με μια ερώτηση παρά με μια απάντηση. Εδώ η ερώτηση είναι αν πράγματι χρειάζεται κοινή γλώσσα, τόπος ή εποχή για να συναντηθούν δύο μουσικοί κόσμοι ή αρκεί μόνο η αγάπη για τη μουσική και την Τέχνη.
Πρόγραμμα
Α' Μέρος
Chopin — Πρελούδιο No. 4, σε Μι ελάσσονα, op. 28
Barrios Mangoré — Una limosna por el amor de Dios
Mertz — Wasserfahrt am Traunsee
Chopin — Πολωνέζα No. 15, «Του αποχαιρετισμού»
Barrios Mangoré — Πρελούδιο σε Ντο ελάσσονα
Chopin — Βαλς Νο. 5, σε Λα ύφεση μείζονα, op. 42
Νίκος Μπαλογιάννης — «Mi Guitarra», για τον Agustín Barrios Mangoré (α' εκτέλεση)
Mertz — Βαρκαρόλα, για κιθάρα και πιάνο, op. 41
Μίκης Θεοδωράκης — Melos Νο. 5 σε Ρε ελάσσονα, Melos Νο. 6 σε Λα ελάσσονα, Melos Νο. 12 σε Ντο μείζονα
Β' Μέρος
Beethoven–Barrios Mangoré — Moonlight (Adagio Sostenuto, από τη Σονάτα για πιάνο αρ. 14, op. 27 no. 2)
Θεοδωράκης-Γρηγορέας — Ο Κήπος, Μαρίνα, από τις Μικρές Κυκλάδες (α' εκτέλεση)
Chopin — Νυχτερινό Νο. 8, Νο. 2 σε Ρε ύφεση μείζονα, op. 27
Barrios Mangoré — Mazurka Apassionata
Chopin — Σκέρτσο Νο. 2, σε Σι ύφεση ελάσσονα, op. 31
Barrios Mangoré — Un Sueño en la Floresta
Mertz — Tarantella (μεταγραφή για πιάνο και κιθάρα: Άρης Γραικούσης – Νίκος Μπαλογιάννης)
Πληροφορίες
Δευτέρα 19.10.2026, 20:30 — Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος». Προπώληση από 10.9.2026. Τιμές: €25, €16, €10 (εκπτωτικό)
************
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ:
Άρης Γραικούσης – Νίκος Μπαλογιάννης: «Διάλογοι Ονείρων» | Ρεσιτάλ πιάνου και κιθάρας στο ΜΜΑ
ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ:
https://webtics.megaron.gr/el/events/?eventid=3960
********
Τεχνική επιμέλεια σελίδας Κώστας Γρηγορέας
(Το περιεχόμενο του κειμένου, το φωτογραφικό, βιντεογραφικό ή ηχητικό υλικό καθώς και η επιμέλεια του άρθρου είναι ευθύνη του συγγραφέα)
| Το TaR, εκπληρώνοντας το όραμα του ιδρυτή του Νότη Μαυρουδή (1945-2023), συνεχίζει να λειτουργεί ως μία ελεύθερη και αυστηρά μη κερδοσκοπική μουσική διαδικτυακή κοινότητα, που βασίζεται αποκλειστικά στην εθελοντική εργασία και στην εγκυρότητα των συνεργατών του. Δεν απασχολεί επαγγελματίες δημοσιογράφους, διορθωτές κλπ, άρα δεν έχει την υποδομή και τους πόρους ώστε να ελέγχει την ακρίβεια των πληροφοριών και την πνευματική ιδιοκτησία του υλικού που παρατίθεται (κειμένου, εικόνων, βίντεο, ηχογραφήσεων κλπ). Βασίζεται αποκλειστικά στην καλή πίστη του αρθρογράφου, ο οποίος είναι ο υπεύθυνος για τις απόψεις του και για το υλικό που επιλέγει, από το προσωπικό του αρχείο. Οποιοσδήποτε θεωρεί ότι θίγεται από την χρήση πληροφοριών και υλικού παρακαλείται να το δηλώσει άμεσα ώστε να γίνει άμεση διόρθωση (tar.onlinemag@gmail.com). Το TaR έχει ως στόχο να στηρίξει την ποιοτική μουσική δημιουργία κι όχι να θίξει με οποιονδήποτε τρόπο τους δημιουργούς και το έργο τους. Επίσης, η πληροφόρηση που το TaR παρέχει σχετικά με συναυλίες, εκδόσεις, σεμινάρια, διαγωνισμούς, φεστιβάλ κλπ εξαρτάται αποκλειστικά από τις πληροφορίες που παρέχουν οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες και το TaR τις δημοσιεύει πάντα "καλή τη πίστει". Το TaR δεν φέρει ευθύνη για πιθανές ανακρίβειες και βασίζεται στην βοήθεια των αναγνωστών ώστε να διορθώνονται τα όποια προβλήματα. Διαχειριστής: Κώστας Γρηγορέας Ιδρυτής: Νότης Μαυρουδής |
